Việc chuẩn bị cho Diễn đàn Liên Hợp Quốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương về kinh doanh có trách nhiệm và quyền con người trên thực tế đã bắt đầu từ bây giờ. Đối với nhiều tổ chức, công việc thật sự của năm nay không bắt đầu khi đã có mặt tại địa điểm tổ chức, mà bắt đầu từ việc nộp đề xuất phiên thảo luận, tìm kiếm đơn vị đồng tổ chức, và soạn một bản thuyết minh ý tưởng không bị chìm khuất giữa rất nhiều hồ sơ đăng ký.
Theo theo dõi liên tục của Bàn Thông tin Chuỗi cung ứng có trách nhiệm châu Á – Thái Bình Dương, diễn đàn năm nay không chỉ là nơi lặp lại những trao đổi chung chung về kinh doanh có trách nhiệm. Ban tổ chức đang định hình nơi này thành một không gian thực chất hơn, coi trọng sự tham gia qua lại nhiều hơn, và chú ý nhiều hơn tới những kết quả có thể nhìn thấy được. Đồng thời, diễn đàn cũng dành sự quan tâm lớn hơn tới thực tế của khu vực, sự tham gia của các nhóm gắn với quyền, và sự phối hợp giữa nhiều bên. Điều đó cũng có nghĩa là các tổ chức đang cân nhắc đồng tổ chức, các diễn giả, và những người tham dự đều cần suy nghĩ lại xem năm nay nên đặc biệt chú ý tới điều gì.
Năm nay không phải là năm mà một cuộc thảo luận bàn tròn thông thường là đủ
Nhìn vào hướng chuẩn bị gần đây, có một điều đã rất rõ. Ban tổ chức muốn thấy những phiên thảo luận có tính bao trùm, có tương tác thực sự, bám vào thực tế của khu vực, và có khả năng đưa cuộc trao đổi đi tới những hướng giải quyết cụ thể hoặc những hình thức hợp tác có thể tạo ra tác động thật. Ngay từ giai đoạn tham vấn ban đầu, ban tổ chức cũng đã đặc biệt nhấn mạnh tới cách thiết kế chương trình nghị sự, đối thoại hướng vào giải quyết vấn đề, và khả năng cùng nhau tiến về phía trước. Điều đó cho thấy những đề xuất chỉ lặp lại các cách nói cũ, hoặc chỉ dừng ở những lời kêu gọi quá chung, rất có thể sẽ không nhận được nhiều chú ý trong năm nay.
Nhiều tổ chức dễ mắc sai lầm đúng ở điểm này. Họ có thể nghĩ rằng chỉ cần chọn một chủ đề quan trọng rồi thêm vài cái tên quen thuộc là đã đủ để tạo nên một đề xuất chấp nhận được. Nhưng trong năm nay, cách làm như vậy có khả năng sẽ không còn đủ nữa.
Một bản thuyết minh ý tưởng thật sự có sức nặng phải chỉ ra rất rõ vì sao chủ đề đó lại quan trọng vào lúc này, vì sao nó gắn trực tiếp với khu vực châu Á – Thái Bình Dương, người tham gia sẽ mang theo được điều gì sau khi phiên thảo luận kết thúc, và vì sao hình thức được chọn lại phù hợp nhất để bàn về vấn đề đó. Nói thẳng ra, đề xuất ấy không thể chỉ là một công cụ để giành lấy một chỗ trong diễn đàn, mà phải khiến người khác thấy được rằng chính phiên thảo luận đó có lý do đầy đủ để tồn tại.
Những đơn vị đồng tổ chức có tầm nhìn sẽ không chỉ nhìn vào tên tuổi hay biểu tượng
Các hướng dẫn liên quan tới diễn đàn đã phát ra một tín hiệu khá rõ rằng những bên nộp đề xuất có thể sẽ được khuyến khích hợp tác với nhau. Điều đó có nghĩa là việc tìm kiếm đơn vị đồng tổ chức không nên bị xem là một thủ tục mang tính hình thức ở giai đoạn cuối, mà cần được nhìn nhận ngay từ đầu như một câu hỏi mang tính chiến lược.
Nhiều khi, việc đặt tên của vài tổ chức có tiếng vào cùng một đề xuất sẽ khiến đề xuất đó trông có vẻ đáng tin hơn. Nhưng nhiều tên tuổi hơn không có nghĩa là phiên thảo luận sẽ tự động mạnh hơn. Câu hỏi thật sự quan trọng là liệu sự kết hợp giữa các đơn vị đồng tổ chức đó có thực sự làm cho cuộc trao đổi tốt hơn hay không.
Ở đây có ba thước đo quan trọng. Thứ nhất, phiên thảo luận đó có thực sự mang lại những góc nhìn khác nhau hay không. Nếu tất cả các bên cùng tham gia về cơ bản đều nói một điều giống nhau, thì khó có thể coi đó là một không gian cân bằng. Thứ hai, mối quan hệ hợp tác ấy có thực sự phản ánh đúng tinh thần đa bên mà diễn đàn nhấn mạnh hay không. Giờ đây, việc chỉ để các tổ chức quốc tế trao đổi với nhau không còn được xem là đủ nữa. Thứ ba, các bên đó có thực sự đủ năng lực để tổ chức một phiên thảo luận mạch lạc và chất lượng hay không. Một đề xuất được chấp nhận là một chuyện, nhưng khi bước vào giai đoạn triển khai, nếu điều phối rối, ý kiến trùng lặp, hoặc dẫn dắt yếu, thì cả phiên thảo luận sẽ nhanh chóng trở nên nhạt nhòa.
Chính vì vậy, những đề xuất đáng tin nhất thường là những đề xuất mà các đối tác có thể bổ sung cho nhau. Có bên mang lại chiều sâu về chính sách, có bên đem tới kinh nghiệm thực địa, có bên cung cấp ví dụ từ thực tiễn doanh nghiệp, và cũng có bên có mối liên hệ trực tiếp với các nhóm gắn với quyền. Một cấu trúc như vậy luôn có sức nặng hơn rất nhiều so với việc chỉ gom nhiều tên tuổi lớn lại với nhau.
Bản thuyết minh ý tưởng không thể chỉ nêu vấn đề, mà phải chạm đúng vào một nút thắt cụ thể
Nhìn từ cách tư duy gần đây của diễn đàn, có thể thấy rằng sự gắn kết về chính sách, thị trường và chuỗi cung ứng, bao trùm và bảo vệ, cũng như chuyển đổi bền vững sẽ là những trục thảo luận chính. Đồng thời, ban tổ chức cũng mong đợi diễn đàn này tạo ra những kết quả không chỉ dừng lại trong phòng họp mà còn có thể được sử dụng tiếp sau khi sự kiện kết thúc.
Chính ở đây nằm ra thách thức lớn nhất trong việc viết bản thuyết minh ý tưởng năm nay.
Những đề xuất yếu thường chỉ dừng ở việc nói rằng một vấn đề nào đó là quan trọng, vì thế các bên nên ngồi lại để thảo luận về nó. Trong khi đó, một đề xuất mạnh sẽ chỉ ra được rằng phiên thảo luận ấy đang muốn tháo gỡ nút thắt cụ thể nào, vì sao những cách làm hiện có vẫn chưa đủ, và cuộc trao đổi đó có thể tạo ra dạng tiến triển thực chất nào.
Đối với những tổ chức làm việc trong lĩnh vực chuỗi cung ứng, điều này đặc biệt quan trọng. Trong năm nay, gần như chắc chắn sẽ có rất nhiều đề xuất liên quan tới quản trị có trách nhiệm dựa trên quyền con người, lao động cưỡng bức, cơ chế khắc phục, rủi ro khí hậu, lao động di cư, quản trị số, và chuyển đổi công bằng. Tất cả những chủ đề ấy đều quan trọng. Nhưng chỉ quan trọng thôi thì chưa đủ để khiến một đề xuất nổi bật. Chính những đề xuất có thể làm rõ được sức căng bên trong chủ đề, những mâu thuẫn diễn ra ngoài thực tế, và những khó khăn trong quá trình thực hiện mới có khả năng đi xa hơn.
Ví dụ, một đề xuất về quản trị có trách nhiệm sẽ không đủ nếu chỉ nói rằng doanh nghiệp đang chịu áp lực ngày càng lớn. Nó còn phải chỉ ra được áp lực nào là mang tính quyết định nhất, việc thực hiện thường bị vướng ở đâu, gánh nặng chi phí cuối cùng rơi vào ai, và khu vực này hiện vẫn đang thiếu dạng hỗ trợ thực tiễn nào.
Sự tham gia của các nhóm gắn với quyền có thể sẽ được coi trọng hơn trong năm nay
Trong các trao đổi chính thức của diễn đàn, vai trò tham gia và vai trò dẫn dắt của những nhóm gắn với quyền như người lao động, người di cư, cộng đồng bản địa, những người bảo vệ môi trường, thanh niên, phụ nữ, và người khuyết tật đang được đặt ở vị trí nổi bật hơn. Đây không chỉ là một cách diễn đạt mang tính lịch sự, mà rất có thể sẽ trở thành một tiêu chí quan trọng trong thiết kế phiên thảo luận.
Đối với những ai đang cân nhắc đồng tổ chức, đây là điểm rất cần được xem xét một cách nghiêm túc.
Cho tới nay, nhiều đề xuất phiên thảo luận vẫn xem những người bị tác động như đối tượng để bàn tới, chứ chưa xem họ là người tham gia thật sự của cuộc đối thoại. Cách tiếp cận như vậy không chỉ làm suy giảm độ tin cậy của phiên thảo luận mà còn làm giảm chiều sâu của chính cuộc trao đổi. Nếu một đề xuất nói về cơ chế khắc phục, bóc lột lao động, sai phạm trong tuyển dụng, tổn hại số, hay việc di dời do tác động môi trường, nhưng lại không đưa tiếng nói của những người bị ảnh hưởng trực tiếp vào đó theo cách có ý nghĩa, thì điểm yếu ấy sẽ bộc lộ rất nhanh.
Điều đó không có nghĩa là mọi phiên thảo luận đều phải được sắp xếp theo cùng một khuôn mẫu. Điều quan trọng thật sự là ai là người lên tiếng, vì sao họ là người lên tiếng, và tổng thể thiết kế của phiên thảo luận có thực sự tạo không gian cho trải nghiệm, sự khác biệt trong quan điểm, và hoàn cảnh ngoài đời hay không. Những câu hỏi như vậy sẽ có sức nặng lớn hơn nhiều trong năm nay.
Một đề xuất không bám rễ vào thực tế khu vực sẽ khó đứng vững trong năm nay
Nếu nhìn vào cách diễn đàn đang đọc bối cảnh hiện nay, có thể thấy căng thẳng địa chính trị, môi trường điều tiết bị phân mảnh, áp lực khí hậu, bất bình đẳng, chuyển đổi số, và sự thu hẹp của không gian dân sự đều đang được xem là phần nền thực tế của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Điều đó có nghĩa là một đề xuất có thể đem nộp nguyên vẹn sang một khu vực khác hoặc một cuộc họp khác chưa chắc đã tạo được sức thuyết phục ở đây.
Chính ở điểm này lại mở ra cơ hội cho những tổ chức thật sự hiểu sâu về khu vực. Những đề xuất có thể đưa các đặc trưng thực sự của khu vực vào cuộc thảo luận sẽ có khả năng được đón nhận cao hơn. Chẳng hạn, có thể so sánh cách quản trị có trách nhiệm đang tiến triển ra sao ở các khuôn khổ pháp lý khác nhau tại châu Á, cho thấy tình thế của các nhà cung ứng khác nhau đến mức nào giữa các thị trường, hoặc phân tích việc chính sách công nghiệp, áp lực thương mại, sự dịch chuyển lao động, và những ràng buộc từ quản lý nhà nước đang thay đổi cuộc tranh luận về kinh doanh và quyền con người ở châu Á – Thái Bình Dương như thế nào.
Bàn Thông tin Chuỗi cung ứng có trách nhiệm châu Á – Thái Bình Dương cũng đã nhiều lần chỉ ra rằng cuộc thảo luận về kinh doanh và quyền con người trong khu vực hiện đang ngày càng gắn chặt hơn với an ninh chuỗi cung ứng, sự phân rẽ thương mại, chuyển đổi khí hậu, kiểm soát của nhà nước, cũng như sự tiến triển không đồng đều của các quy định liên quan tới quản trị có trách nhiệm và lao động cưỡng bức. Một bản thuyết minh ý tưởng có thể giải thích rõ những mối liên hệ ấy sẽ được xem là sát với thời cuộc và gần với thực tế hơn.
Người tham dự cũng cần biết nên dành thời gian cho phiên nào
Lập luận tương tự cũng đúng với những người đang chuẩn bị tham dự diễn đàn. Việc tham gia diễn đàn đòi hỏi thời gian, vì vậy không thể xem mọi phiên thảo luận đều quan trọng như nhau.
Đối với đại diện doanh nghiệp, những phiên có giá trị nhất sẽ là những phiên không chỉ lặp lại các nguyên tắc quen thuộc, mà dám đi thẳng vào những va chạm trong thực thi, sự giằng co giữa bên mua và bên cung ứng, yêu cầu về bằng chứng, giới hạn của cơ chế khắc phục, và sự thiếu thống nhất giữa các quy định. Đối với xã hội dân sự, những phiên có ý nghĩa hơn sẽ là những phiên thực sự dành chỗ cho trách nhiệm giải trình và kinh nghiệm sống. Còn đối với chính phủ và cơ quan quản lý, những cuộc trao đổi hữu ích thật sự thường không phải là nơi chỉ nói về mức độ tham vọng của chính sách, mà là nơi bàn về việc các chính sách sẽ kết nối với nhau ra sao, được thực hiện thế nào, và cuối cùng có thể tạo ra kết quả gì.
Vì thế, người tham dự nên giữ trong đầu một thước đo đơn giản. Phiên thảo luận này có thực sự được thiết kế cẩn trọng để người tham gia có thể mang về thứ gì đó hữu ích hay không. Hay đây chỉ là một sân khấu được bày biện khéo léo để thể hiện lập trường của bên tổ chức. Nếu câu trả lời nghiêng về khả năng thứ hai, thì dù căn phòng có chật kín người, giá trị thực chất của cuộc trao đổi ấy có thể vẫn rất hạn chế.
Hình dung chung về một đề xuất mạnh trong năm nay
Đối với những tổ chức đang chuẩn bị nộp đề xuất phiên thảo luận, có một vài đặc điểm có thể mang tính quyết định.
Một đề xuất mạnh sẽ có phạm vi đủ rõ để người đọc hiểu ngay nó đang muốn giải quyết vấn đề gì. Đồng thời, nó cũng sẽ không quá hẹp tới mức chỉ một nhóm nhỏ mới tiếp cận được, mà vẫn tạo được điểm vào cho những người có nền tảng khác nhau. Nó sẽ giải thích vì sao chủ đề ấy đặc biệt quan trọng với châu Á – Thái Bình Dương ở thời điểm này. Nó sẽ không dừng ở một tiêu đề quá rộng, mà được xây dựng quanh một điểm nghẽn có thật, một khoảng trống cụ thể, hay một xung đột rõ ràng. Nó sẽ chọn những đối tác thực sự có thể làm tăng giá trị của cuộc trao đổi. Nó sẽ chú ý tới tính bao trùm, tính hữu dụng trong thực tế, và những kết quả còn tiếp tục dùng được sau cuộc họp. Và điều quan trọng nhất là nó biết giữ chừng mực trong việc đánh giá một phiên thảo luận có thể làm được gì và không thể làm được gì trong khoảng thời gian có hạn.
Sự chừng mực ấy rất quan trọng. Một vấn đề thường gặp ở những diễn đàn quốc tế lớn là quá nhiều đề xuất cố gắng ôm quá nhiều thứ cùng một lúc. Kết quả là diễn giả quá đông, tiểu chủ đề quá nhiều, thời gian lại quá ít, và cuối cùng thì mọi điểm chỉ được chạm qua rất nhanh mà không có gì được làm rõ tới nơi tới chốn. Ngược lại, những đề xuất biết mình sẽ nói gì và cũng biết mình sẽ không nói gì thường trông chắc hơn nhiều.
Điểm khởi đầu của Băng Cốc thực ra nằm ngay trên giấy
Bản thân diễn đàn sẽ diễn ra vào tháng Chín. Nhưng đối với nhiều tổ chức, cuộc cạnh tranh thật sự đã bắt đầu từ bây giờ. Nó nằm trong bản dự thảo đầu tiên của thuyết minh ý tưởng, nằm trong những trao đổi với các đối tác tiềm năng, nằm trong việc lựa chọn hình thức phiên họp, và cũng nằm trong quyết định xem loại phiên nào mới thật sự đáng để dồn sức.
Vì vậy, điều quan trọng nhất lúc này không chỉ là chủ đề lớn của diễn đàn. Quan trọng hơn là phải hiểu cho đúng ban tổ chức đang dùng logic nào để sắp xếp toàn bộ chương trình nghị sự.
Nhìn từ hướng đi đã bắt đầu lộ rõ cho tới lúc này, những bên có khả năng đi trước không phải là những bên chỉ mang theo tên tuổi lớn hay những chủ đề đang gây chú ý. Những bên có khả năng đi xa hơn chính là những bên thật sự hiểu diễn đàn đang muốn đi theo hướng nào. Nghĩa là ít tuyên bố rỗng hơn, nhiều trao đổi thực chất hơn, nền tảng khu vực vững hơn, cân bằng tốt hơn giữa các bên liên quan, và những phiên thảo luận được thiết kế để khi rời căn phòng, người tham dự thực sự mang theo được điều gì đó có ích.
Đối với những ai đang nghĩ tới việc đồng tổ chức, phát biểu, hay đơn giản là tham dự, đó mới là điều đáng ghi nhớ nhất. Điểm khởi đầu của Băng Cốc thực ra nằm ngay trên giấy. Sự đánh giá đầu tiên rất thường đã diễn ra ngay trong bản thuyết minh ý tưởng đó rồi.
